Duvar tipi mi, kanallı ısı geri kazanım sistemi mi?

İki sistem arasındaki temel fark nedir?

Temel fark, havanın odaya nasıl dağıtıldığıdır. Duvar tipi cihaz tek bir odaya hizmet eder; dış duvara monte edilir, taze havayı doğrudan dışarıdan alır ve kullanılmış havayı yine doğrudan dışarı atar. Arada kanal yoktur. Kanallı merkezi sistemde ise ısı geri kazanım ünitesi asma tavan içine, çatı arasına ya da bir teknik hacme yerleştirilir. Taze hava kanallarla odalara dağıtılır, kullanılmış hava başka kanallarla toplanarak üniteye geri getirilir.

İki sistem de aynı işi yapar: pencere açmadan taze hava sağlar ve dışarı atılan havanın ısısını geri kazanır. Ayrıldıkları nokta, bu işi binaya nasıl yerleştirdikleridir. Bu da kurulum, maliyet kalemleri, kontrol ve bakım açısından birbirinden oldukça farklı sonuçlar doğurur.

Airostar AIRO-A1 duvar tipi bir cihazdır. Katalogda duvara monte, ısı ve nem geri kazanımlı bir ERV olarak tanımlanır; 150 m³/h hava akışı verir ve 20-45 m² büyüklüğündeki odalar için uygun görülür.

Duvar tipi ve kanallı sistem karşılaştırması

Aşağıdaki tablo iki yaklaşımı genel hatlarıyla karşılaştırır. Kanallı sistemlerin değerleri projeden projeye büyük farklılık gösterdiği için sayısal karşılaştırma yerine nitel bir değerlendirme yaptık.

Tablonun gözden kaçan iki satırı

Karşılaştırmada genellikle kurulum ve kapasite konuşulur, ama iki konu da en az onlar kadar önemlidir. Birincisi kanalın kendisidir. Kanallı sistemde hava, üniteden odaya ulaşana kadar metrelerce kanal boyunca ilerler. Kanallar ısıtılmayan bir çatı arasından ya da soğuk bir hacimden geçiyorsa yalıtılmaları gerekir, aksi halde geri kazanılan ısının bir kısmı yolda kaybolur. Kanal direnci de fanın daha yüksek basınçla çalışmasını gerektirir. Duvar tipi cihazda bu kayıpların karşılığı yoktur, çünkü hava duvarın bir yüzünden diğerine geçer.

İkincisi maliyet kalemleridir. Kanallı sistemde cihazın yanında mekanik proje, kanal ve menfez malzemesi, asma tavan işçiliği ve kanal güzergâhının açılması da bütçeye girer. Duvar tipi cihazda maliyet büyük ölçüde cihaz sayısına ve her cihazın montajına bağlıdır. Hangisinin toplamda daha ekonomik olacağı, binanın durumuna ve havalandırılacak oda sayısına göre değişir; bu yüzden genel bir sıralama yapmak yanıltıcı olur.

Duvar tipi cihaz hangi durumlarda daha mantıklı?

Duvar tipi cihaz, kullanımda olan ve tadilatın zor olduğu binalarda öne çıkar. Bir okulun sınıflarına, işletmesi süren bir ofise ya da içinde oturulan bir eve kanal tesisatı döşemek; asma tavan açmayı, tozu ve kullanım kesintisini göze almayı gerektirir. Duvar tipi cihazda iş, her oda için bir dış duvar montajından ibarettir.

Duvar tipinin öne çıktığı başlıca durumlar şunlardır:

• Asma tavanı olmayan ya da tavan yüksekliği kanala izin vermeyen mevcut binalar,
• Havalandırma ihtiyacının oda oda farklı olduğu, her odanın ayrı kontrol edilmesinin istendiği kullanımlar,
• Yatırımın aşamalı yapılmak istendiği, önce en kalabalık odalardan başlanacak projeler,
• Sınıf, toplantı odası, yatak odası gibi dış duvarı bulunan, 20-45 m² aralığındaki odalar.

Okullar bu açıdan tipik bir örnektir: Sınıflar dış cepheye bakar, ders saatleri dışında tadilat yapmak zordur ve her sınıfın doluluğu farklıdır. Bu konuyu okullarda havalandırma sayfasında ayrıca ele aldık.

Kanallı sistem hangi durumlarda daha mantıklı?

Kanallı merkezi sistem, bina henüz projelendirme ya da kapsamlı tadilat aşamasındaysa güçlü bir seçenektir. Kanallar asma tavan ve şaft içinde baştan planlanabildiğinde, kurulumun en zor kısmı zaten inşaat sürecinin içinde çözülür.

Kanallı sistemin öne çıktığı başlıca durumlar şunlardır:

• Yeni yapılan ya da tamamen yenilenen binalar,
• Dış duvarı olmayan iç odaların, koridorların ve ıslak hacimlerin de havalandırılması gereken yapılar,
• Çok büyük, bölünmemiş açık ofisler ve salonlar,
• Cephede birden çok hava bağlantısının istenmediği binalar.

Sağlık yapılarında ise ayrı bir sınır vardır. Ameliyathane, yoğun bakım ve izolasyon odası gibi alanlar yönetmeliklere uygun özel merkezi havalandırma sistemleri gerektirir; duvar tipi bir cihaz bu alanlar için önerilmez. Bekleme salonu, idari ofis ya da hasta odası gibi alanlarda ise duvar tipi cihaz proje mühendisinin değerlendirmesiyle düşünülebilir. Ayrıntılar hastanelerde havalandırma sayfasında yer alıyor.

Karar vermeden önce hangi sorular sorulmalı?

Doğru seçim, binanın bugünkü durumuna ve odaların nasıl kullanıldığına bağlıdır. Aşağıdaki sorular tercihi büyük ölçüde netleştirir:

1. Bina hangi aşamada? İnşaat ya da kapsamlı tadilat sürüyorsa kanallı sistem değerlendirilebilir; bina kullanımdaysa duvar tipi cihaz daha az müdahale gerektirir.
2. Havalandırılacak odaların dış duvarı var mı? Duvar tipi cihaz dış duvara monte edilir; iç odalar için kanal gerekir.
3. Odalar ayrı ayrı mı kontrol edilmeli? Doluluğu farklı odalarda bağımsız çalışan cihazlar daha kolay yönetilir.
4. Alan ne kadar büyük ve kaç kişi var? Kişi sayısına göre debiyi hesaplayın; tek odaya düşen ihtiyaç bir cihazın kapasitesini aşıyorsa birden çok cihaz ya da merkezi sistem düşünülür.
5. Bakımı kim ve nasıl yapacak? Oda içindeki cihaza erişim kolaydır; tavandaki üniteye ve kanallara erişim için planlama gerekir.

Bu sorulara verilen cevaplar her zaman tek bir sisteme işaret etmez. Bir okulda sınıflar duvar tipi cihazlarla, iç koridorlar ve tuvaletler mevcut egzoz tesisatıyla çözülebilir. Bir iş merkezinde ise ortak alanlar merkezi sistemde kalırken, sonradan kalabalıklaşan toplantı odalarına ayrı cihaz eklenebilir. Önemli olan, her alan için kişi sayısına dayanan bir debi hesabıyla yola çıkmaktır.

Kişi sayısına göre debi hesabını adım adım görmek için cihaz seçimi rehberine bakabilirsiniz. Binanız için hangi yaklaşımın uygun olduğunu birlikte değerlendirmek isterseniz, oda listesi ve kullanım bilgileriyle teklif formunu doldurmanız yeterli.